Quyosh Shimoliy yarim sharda eng yuqori intensivlikka yetganida, Xitoy 2000 yildan ortiq vaqt davomida mamlakatning dehqonchilik, oziq-ovqat va kundalik hayotiga yo'l-yo'riq ko'rsatib kelgan 24 ta an'anaviy quyosh atamasining 12-si bo'lgan "Katta issiqlik" (Da Shu) ni kutib oladi. Har yili 23-iyulga to'g'ri keladigan bu quyosh atamasi oy taqvimining eng issiq davrini belgilaydi va bu shunchaki ob-havoning muhim bosqichi emas: bu xitoy jamoalari yozning eng qizg'in davrida ham yer bilan uyg'unlikda yashashni qanday o'rganganliklarining jonli bayramidir.
1. Major Heatning qadimgi kelib chiqishi
Major Heat "San Fu"ning o'rtasida joylashgan - bu yozning it kunlarini tashkil etuvchi uchta 10 kunlik davr bo'lib, bu davrda Xitoyning aksariyat qismida harorat muntazam ravishda 35°C dan yuqori ko'tariladi. Zamonaviy ob-havo bashoratlaridan ancha oldin, qadimgi xitoylik astronomlar quyoshning yillik siklini xaritaga tushirib, 24 ta quyosh atamasini yaratdilar, keyinchalik bu tizim YuNESKOning Nomoddiy madaniy merosi ro'yxatiga kiritilgan.
Qadimgi matnlarda Katta Issiqlik uch xil tabiiy fazaga bo'lingan: birinchi fazada nam o'tlardan o't pashshalari paydo bo'ladi; ikkinchisi tez o'sadigan ekinlarni oziqlantiradigan bug'li, nam tuproqni olib keladi; uchinchisi esa to'satdan kuchli yomg'ir bilan birga keladi, bu esa havoni sovutadi va daryolarni to'ldiradi. Xitoylik fermerlar avlodlari uchun bu quyoshli atama shunchaki issiqlik belgisi emas edi - bu yilning eng gavjum vaqti edi, bu dalalarni pishib yetishtirish, zararkunandalarga qarshi kurashish va kuzgi hosilga tayyorgarlik ko'rish uchun edi.
2. Yozgi jaziramani yengib o'tadigan oziq-ovqat urf-odatlari
Hech bir xitoycha quyosh atamasi o'zining o'ziga xos oziq-ovqat an'analarisiz to'liq emas va Major Heat butun yil davomida eng quvonchli, jamoatchilikka yo'naltirilgan ovqatlanish odatlariga ega.
Fujian provinsiyasida oilalar qadimgi "Guo Da Shu" yoki "Major Heatni nishonlash" odatiga amal qilishadi, bu yerda hamma yangi, shirin lichi likopchalarini baham ko'rish uchun yig'iladi. Mahalliy aholining fikricha, aynan shu kuni iste'mol qilingan lichi ginseng kabi ozuqaviy energiyaga ega bo'lib, haftalar davomida jazirama ob-havo tufayli yo'qolgan energiyani to'ldiradi. Zhejiang va Guangdongda odamlar mahalliy aholi orasida "xian cao" nomi bilan tanilgan, ipakdek o'tlar bilan to'ldirilgan qora desert bo'lgan o'tli jele uchun navbatda turishadi, bu mashhur eski maqolga ega: "Major Heatda o'tli jele yeng, shunda siz o'lmasdek yosh bo'lib qolasiz".
Xitoyning shimoliy va markaziy qismida "itlar kunida qo'zichoq sho'rva ichish" an'anasi olomonni mahalliy restoranlarga jalb qiladi. Issiq, sho'r bulon 38°C haroratda g'alati tuyulishi mumkin, ammo mahalliy aholining aytishicha, bu yozgi sovuqni terlashga, oshqozonni isitishga va kelgusi oylar uchun kuch to'plashga yordam beradi. Ko'pgina oilalar kun davomida "fu cha" - asalari, prunella vulgaris va qizilmiyadan tayyorlangan salqin o'simlik choyini ham damlaydilar, bu zamonaviy konditsionersiz avlodlarni salqin saqlashga yordam beradigan uy qurilishi vositasi.
3. Qo'shnilarni birlashtiradigan jamoat marosimlari
Major Heat shuningdek, yozning eng issiq kunlarini umumiy quvonchli onlarga aylantiradigan jonli ommaviy bayramlar vaqtidir.
Zhejiang provinsiyasining Taychjou qirg'og'ida asrlar davomida o'tkazib kelinayotgan "Asosiy issiqlik qayig'ini yuborish" festivali har yili minglab mahalliy aholini o'ziga jalb qiladi. Aholi to'liq o'lchamli an'anaviy yog'och baliq ovlash qayig'ini yasaydi, uni qurbonliklar bilan to'ldiradi va uni dengizga tortib olib chiqib, yoqishdan oldin marsh orkestrlari va mushakbozlik orqasida ko'chalar bo'ylab olib boradi. Ushbu marosim qishloqdagi har bir baliqchi oilasi uchun xavfsizlik, tinch dengiz va mo'l hosil bo'lishini tilab, umumiy tilakdir.
Mamlakat bo'ylab bolalar uchun Major Heat sevimli ochiq havoda o'yinlardan biri - kriket jangini anglatadi. Kechqurun quyosh botganda, bolalar kichik kriketlarni tutish uchun dalaga boradilar, keyin esa mayda hasharotlarning sekin raqobatlashishini tomosha qilish uchun eski banyan daraxtlari ostida to'planadilar. Bu uzoq va sekin yozgi tushdan keyinlarni bolalik xotiralariga aylantiradigan oddiy, o'ynoqi an'anadir.
4. Sog'lom yoz uchun zamonaviy donolik
Bugungi kunda ushbu eski Major Heat urf-odatlarining aksariyati zamonaviy Xitoy kundalik hayotiga uzluksiz singib ketgan. Hatto eng gavjum yirik shaharlarda ham ofis xodimlari tushlik tanaffusida bir piyola mosh sho'rva ichishadi, ota-onalar farzandlariga kun bo'yi konditsionerli xonalarda qolmaslikni eslatishadi va oilalar quyosh botganidan keyin salqin shabadadan bahramand bo'lish uchun qisqa kechki sayrlarni rejalashtirishadi.
Bu an'analar eskirgan qoidalar emas — ular minglab yillar davomida to'plangan donolikdir: tabiat ritmini hurmat qiling, fasllarga mos keladigan ovqat iste'mol qiling va ob-havo eng issiq bo'lganida ham, sekinlashishga vaqt ajrating va atrofingizdagi odamlar bilan kichik quvonchlarni baham ko'ring.
FQA
- Savol: Taqvimda katta issiqlik qachon bo'ladi?
A: Katta issiqlik odatda har yili 23-iyul atrofida keladi va 7-avgustgacha davom etadi, deyarli butunlay Xitoyning uchta itlar kuni davrining ikkinchi va eng issiq bosqichi bilan bir vaqtga to'g'ri keladi. - Savol: Major Heat bojxonalari butun Xitoy bo'ylab bir xilmi?
A: Yo'q, urf-odatlar mintaqaga qarab juda xilma-xil: qirg'oqbo'yi hududlari dengiz duosi marosimlariga e'tibor qaratadi, janubiy hududlar salqin o'simlik shirinliklarini afzal ko'radi va shimoliy jamoalar o'zlarining iliq qo'y go'shti sho'rvalari bilan mashhur. - Savol: Yozning issiq kunlarida qo'y go'shtidan issiq sho'rva ichish an'anasining ilmiy sababi bormi?
A: Ko'pgina mahalliy shifokorlar Xitoy yozining yuqori namligi tanani sustlashtirishi mumkinligini va qo'y go'shti sho'rvasining mayin iliqligi qon aylanishini yaxshilashga yordam berishini va tananing bug'li ob-havoga moslashishini osonlashtirishini ta'kidlaydilar. - Savol: Zamonaviy xitoyliklar bugungi kunda yirik shaharlarda Major Heatni qanday nishonlashadi?
A: Shahar aholisining aksariyati endi katta ommaviy marosimlarni o'tkazmaydilar, ammo ular hali ham kichik kundalik an'analarga amal qilishadi: uyda mosh sho'rva tayyorlash, supermarketdan yangi lichi sotib olish va peshin quyoshi paytida uzoq vaqt ochiq havoda o'tkaziladigan mashg'ulotlardan qochish. - Savol: Major Heat butun yilning eng issiq kunimi?
A: Aniq emas — bu eng yuqori o'rtacha haroratga ega quyoshli davr. Iyul oxiri yoki avgust boshidagi alohida kunlar bundan ham issiqroq bo'lishi mumkin, ammo Major Heatning butun 15 kunlik davri yilning eng issiq oynasi hisoblanadi. - Savol: Xalqaro sayyohlar Xitoyda sayohat qilishda Major Heat an'analarini osongina boshdan kechirishlari mumkinmi?
A: Albatta! Bu davrda deyarli har bir mahalliy restoran mavsumiy Major Heat taomlarini taqdim etadi va Zhejiang va Fujianning ko'plab shaharlarida tashrif buyuruvchilar o'simlik choyi tayyorlashni sinab ko'rishlari, o't jelesini tatib ko'rishlari va 24 ta quyosh atamasi haqida ko'proq ma'lumot olishlari mumkin bo'lgan ommaviy madaniy tadbirlar o'tkaziladi.
Joylashtirilgan vaqt: 2026-yil 23-iyul
